newaccounting2000

     
 

 

در باره نویسنده

 
دوشنبه ۱٧ تیر ،۱۳۸٧

 فوق لیسانس حسابداری 

دارای سابقه تدریس در دانشگاه پیام نور- دانشگاه آزاد اسلامی و دانشگاه جامع علمی و کاربردی تهران

   نویسنده کتاب و مقاله

     توجه: بهره برداری از مطالب و مقالات این وبلاگ با ذکر منبع بلامانع است.  

           خوشحال خواهم شد نظرات شما را دریافت نمایم

                                   M_roshan2004@yahoo.com

 

 
  لینک

 

حسابداری در گذر زمان

 
پنجشنبه ۳٠ خرداد ،۱۳۸٧

 

 

عنوان مقاله:

 

 

 

حسابداری درگذر زمان

 

 

نویسنده:

محمد روشن

کارشناس ارشد حسابداری 

 

چاپ شده در فصلنامه بانک

 (ناشر: بانک صادرات)

 

 مقدمه

 "حسابداری با تمدن بشر همزاد است و به اندازه آن قدمت دارد.تاریخ نخستین مدارک کشف شده حسابداری به ۳۶۰۰ سال قبل ازمیلاد بر می گردد وهمواره همراه با سایر دانشها ودر پاسخ به نیازهای فزاینده بشری رشد وتکامل یافته وبه صورت ابزاری کارآمد درخدمت پیشرفت وتوسعه اقتصادی– اجتماعی جوامع مختلف قرارگرفته و به زبان تجارت تبدیل گردیده است.

 در فرایند پیشرفت و توسعه تمدن ها در سطح جهان, تحولاتی بنیادی رخ داد که سبب پیشرفت دانش حسابداری شد از جمله   می توان به تحولات دوران باستان, رنسانس, انقلاب صنعتی و تشکیل بازار سرمایه و شرکت های سهامی و تحولات دیگر اشاره کرد. در این مقاله سعی گردیده با نگاهی گذرا ,مراحل تحول تاریخی حسابداری در دوره های فوق الاشاره بررسی گردد.

تمدن از یک سو به رواج دادوستد واز سوی دیگر به جریان درآمد و هزینه حکومت انجامید که نیاز به ثبت وضبط  اطلاعات را در پی داشت. در تمدنهای باستانی بین النهرین که بخش زیادی از ثروتهای جامعه در اختیار حکام بود, از جمله در تمدن باستانی سومر, نظام مالی جامعی برقرار بود ودرآمدهای حکومتی به نوعی  محاسبه می گردید.

 مدارک و شواهد بدست آمده از تمدن باستانی مصر حکایت از آن دارد که در اجرای طرحهای ساختمانی در این تمدن نوعی کنترل حسابداری رواج داشت که بهره گیری از نیروی کار هزاران هزار نفر را در امر ایجاد بنا و حمل و نقل مصالح ساختمای در تشکیلاتی منظم میسر می کرده است ,همچنین در سواحل رود نیل کشاورزان مصری بهای آب را با الیاف و غله می پرداختند و سپس تصویر مقدار غله و الیاف به عنوان رسید تسویه حساب آب بر دیوار منازل کشاورزان حک می گردید.

 شواهد و مدارک بدست آمده از یونان باستان نیز حکایت از استقرار کنترلهای حسابداری دارد.ازجمله حساب معبد پارنتون در لوحه های مرمرین حک و بخشی از آن هنوز هم باقی است.

 در رم باستان حسابداری پیشرفته ای وجود داشته و نوعی جمع وخرج تنظیم می شده است .یک جمعدار ,یک مامور دولت ویا شخصی که محافظت پول یا دارایی دیگری به او محول می شد, در مقاطعی از زمان حساب خود را به اربابش گزارش می نموده است.

 پیشینه حسابداری در ایران نیز به نخستین تمدنهای شکل گرفته در این سرزمین بر میگردد, مدارک حسابداری بدست آمده با ۲۵ قرن قدمت گواه بر پیشرفت این دانش در ایران باستان دارد.در طول تاریخ روشهای حسابداری متنوع و متعددی برای اداره امور حکومتی و انجام دادن فعالیتهای اقتصادی ابداع شد. به طور مثال در یکی از لوح های بدست آمده از کاخ تخت جمشید, رسید پرداخت دستمزد به کارگرانی که تخت جمشید را می ساختند بدست آمده که در آن نام کارگران, مدت کار آنان, تاریخ و مبلغ پرداختی به آنان ثبت گردیده است.

 در ایران عصر هخامنشی ,نظام پولی ومالی جامع ومنسجمی بر پایه طلا و نقره با رابطه مبادله ثابت پایه گذاری شد.ممیزی املاک در تمدنهای ساسانی در جریان اصلاحات خسرو انوشیروان به منظور تشخیص مالیات کلیه زمینهای مزروعی کشور ممیزی و مشخصات آن از جمله مساحت ,نوع زمین ونوع محصول در دفتری ثبت می‌گردید.

 در مسیر تکامل حسابداری برای نگهداری حساب درآمد و مخارج حکومتی و نگهداری حساب فعالیتهای بازرگانی, نگارش اعداد به صورت علا ئمی کوتاه از اعداد عربی استفاده گردید که به سیاق معروف شد.حسابداری سیاق که احتمالا در دوران سلجوقیان تکامل یافته, روشی است که بر اساس آن جمع و خرج هرولایت در دفتر آن ولایت ثبت ودر عین حال یک دفتر اصلی در مرکز نگهداری می شده که خلاصه جمع و خرج هر ولایت به خط سیاق نوشته می شده است .این روش در دوران قاجاریه تکمیل شد,سپس نگهداری دفتری به نام "دستک" "که در آن دادوستد تاجر به ترتیب وقوع ودفتری که حساب اشخاص و اجناس به طور جداگانه به خط سیاق در آن نوشته می شد مرسوم گشت.

 در ایران نظامهای حسابداری جدید که در حال حاضر مورد استفاده است حدود ۳۵ سال پیش مورد پذیرش قرار گرفت. سیستم های حسابداری جدید توسط شرکت های خارجی که دارای دفتر یا نمایندگی بودند استفاده شد و برخی از بانکها و شرکت های ایرانی مثل شرکت نفت نیز سیستم جدید را مورد استفاده قرار دادند. زمان اولین مشارکت فعال ایرانیان در حرفه حسابداری به سال ۱۹۳۶ میلادی بر می گردد که طی آن ۱۲نفر از حسابداران با بورسیه بانک ملی جهت آموزش حسابداری خبره به انگلستان اعزام شدند.

 بطوریکه ملا حظه شد حسابداری در گذشته دور تنها جنبه های محدودی از فعالیتهای مالی را در برداشت وبا سیستم جامعی که کلیه عملیات مالی حکومت را ثبت کند ویا به نگهداری حساب معاملات تجاری بپردازد فاصله زیادی داشت .

  

تاثیر مسلمانان

 مسلمانان در طول یک قرن پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) بیشتر نواحی شمال آفریقاوخاورمیانه را به تسخیر خود در آوردند و به داخل اروپا نفوذ کردند سپس  نفوذ اسلام به هندوستان نیز گسترش یافت و به علت گستردگی جهان اسلام نیاز به داشتن سازمانی که بتواند بیت المال را سر و سامان دهد به شدت احساس شد به همین علت از خدمات خزانه داران به طور وسیعی استفاده گردید .

 در سال ۷۵۶ میلادی ,خلفای عباسی پایتخت خود را به شهر جدید بغداد انتقال دادند, بر اثر این رویداد بزرگترین مرکز علمی در هزاره اول میلادی در بغداد تاسیس شد. پس از تاسیس مدرسه نجوم در آن شهر, موسی خوارزمی کتاب الجبر والمقابله را نگاشت, اساس مطالعات خوارزمی را بررسی مفهوم صفر و ارزش مکانی اعداد تشکیل میداد. دریافت این مفهوم توسط دانشمندان هندی منجر به کشف سیستم عدد شماری امروزی گردید. نقش دانشمندان اسلامی در جهت رشد و اعتلای دانشهایی همانند جبر, مثلثات و ریاضیات و سایر علوم بسیار اساسی بود. از این رو تاثیر مسلمانان در پیشرفت حسابداری نیز انکارناپذیر بوده است.

پرفسور هندریکسن می گوید : حسابداری به راستی مخلوقی جهانی است و محصول هم فکری باور نکردنی یهودیان، مسیحیان و مسلمانان با یکدیگر است بعبارت دیگر در حقیقت حسابداری محصول تلاش چند فرهنگی است.

 

رنسانس ، تجارت و حسابداری

 از دوران باستان تا اواخرقرون وسطی تغییری اساسی درجهت تبدیل حسابداری به یک سیستم جامع صورت نگرفت, از اوایل قرن ۱۳, جمهوریهای کوچکی خارج از سلطه پادشاهان وخوانین فئودال در ایتالیای کنونی شکل گرفت که فضای سیاسی- اقتصادی مناسبی را برای رشد تجارت فراهم آورد وبا رونق دادوستد, پول در مبادلات تجاری رواج یافت.

 از اواخر قرن ۱۱ تا اواخر قرن ۱۳ میلادی مبادلات بازرگانی بین تجار اروپا و کشورهای شرقی گسترش یافت, همزمان با توسعه تجارت و انباشت ثروت, فعالیت بنگاههاو شیوه های مشارکتی انجام کار رفته رفته جای تجارت انفرادی را گرفت واین امکان فراهم آمد تا شرکتها به عنوان شخصیتی مستقل از مالکان آنها به رسمیت شناخته شوند. رابطه ای که در میان اعضای یک بنگاه پدید آمد نیز به نوبه خود تاثیری مهم در توسعه حسابداری بر جای گذاشت وبه علت ایجاد رابطه مباشرت و مالکیت نیاز به حسابرسی و بحث استفاده از آن طرح شد.

 استفاده از سیستم های دفترداری دوطرفه بتدریج ازقرون ۱۳ و ۱۴ میلادی در چندین مرکز بازرگانی در شمال ایتالیا آغازشد و با رشد بازرگانی, صنعت و بانکداری پیشرفت زیادی درتکنیک نگهداری حساب بوجودآمد. در نیمه قرن سیزدهم حسابداران ایتالیائی متوجه این نکته شدندکه دریافت پول از یک نفر بدهکار, دو ثبت را ضروری می کند. در اوایل قرن چهاردهم دو اصطلاح بدهکار و بستانکار کاملا متداول گردید. پیشرفت تازه در قرن چهاردهم ابداع شکل دو طرفه حساب بود.

 درپی ابداعات پیاپی در فاصله سالهای ۱۳۵۰- ۱۲۵۰ میلادی در چند جمهوری کوچک ایتالیا سیستم دفترداری زاده شد و شهرهای فلورانس ,ونیز وجنوا پیشرو این تحول بودند .

 گسترش فن دفترداری دوطرفه به سراسر اروپا مرهون انتشار کتاب ریاضیات توسط "لوکاپاچیولی"به سال ۱۴۹۴ میلادی است . وی که یک کشیش بود نخستین کسی است که به تدوین حسابداری پرداخت.کشیش پاچیولی در دانشگاههای پروجا, ناپل, پیزا و فلورانس تدریس میکرد و با اندیشمندان بزرگ هم عصر خود ازجمله "پیرودلافرانسیسکا","لئون آلبرتی" و "لئوناردوداوینچی "دوستی نزدیک داشت. مطالب کتاب ریاضیات مزبور را پاچیولی نوشت وشکلهای آن را داوینچی ترسیم کرد. بخشی ازاین کتاب شامل چند فصل به حسابداری اختصاص داشت که نخستین توصیف مدون از سیستم حسابداری دوطرفه بود.در این کتاب ,پاچیولی با استفاده از منابع وروشهای موجود به دفتر باطله , دفتر روزنامه و دفترکل همت گماشت و سپس حسابداری به عنوان رشته ای از دانش مطرح شد.ابداع سیستم ثبت دو طرفه توسط پاچیولی در واقع نقطه عطفی در تاریخ دانش حسابداری است. اندیشمندانی همانند "نیچه"(فیلسوف) ماکس وبر"(جامه شناس ) سومبارت "(مورخ ) شومپیتر" (اقتصاددان ) سیستم دفترداری دوطرفه را به لحاظ تاثیر قابل ملاحظه و تسهیل  پیشرفت های بعدی و تحول جامعه بشری ستوده اند.

 از قرن ۱۶ تا اوایل قرن ۱۹ میلادی تحولی بنیادی در حسابداری بوجود نیامد, تنها تغییر اساسی تئوری جدیدی بودکه توسط "استوین" هلندی در اواخر قرن ۱۶ عنوان شد, براساس این تئوری در هر معامله در مقابل هر بدهکار باید یک بستانکار وجود داشته باشد, همچنین ضرورت تفکیک اموال موسسه از اموال شخصی صاحب سرمایه مطرح و لزوم نگهداری حسابی جداگانه برای سرمایه نیز عنوان گردید. در قرن ۱۸ به علت معاملات قمارگونه برخی از شرکتهای سهامی در انگلستان, تشکیل این شرکتها ممنوع گشت.

 سده نوزدهم جایگاه مهمی در تاریخ حسابداری دارد زیرا در بریتانیا وآمریکا شرکتهای سهامی با رشد چشمگیری ایجاد گردیدند و سرمایه گذاریهای عامه مردم بصورت خرید اوراق  بهادار این شرکتها زیاد شد, نیاز به استفاده از فعالیتهای مدیریتی رفته رفته حسابداری صنعتی را پدید آورد و 

نیاز به محافظت سرمایه سرمایه گذاران موجب پیدایش حسابرسان مستقل گردید. در این بین ملتهای دیگر متوجه شدند که حسابداران منشا ارایه خدمات شایانی هستند, بنابراین رشد و توسعه حسابداری بصورت یک جنبش جهانی درآمد وحسابداری وتکنیکهای آن به ابزار پیشرفته ای جهت کمک به مدیریت باهدف دست یافتن به کارایی و سودآوری تبدیل گشت وحرفه حسابرسی در جهت تامین خاطر وام دهندگان و تامین کنندگان سرمایه نقشی اساسی یافت.

  

 انقلاب صنعتی

 حسابداری قبل از انقلاب صنعتی اساساً وظیفه ثبت مبادلات خارجی یک واحد اقتصادی را با سایر واحدها به عهده داشت و متون دفترداری این دوره عمدتاً فاقدثبت مبادلات داخلی است ,با وقوع انقلاب صنعتی که بارزترین شاخصه آن  قرار گرفتن ماشین در خدمت تولید بود که شیوه تولید را از دستی به کارخانه ای متحول کرد. با وقوع این انقلاب دومین نقطه عطف در حیات حسابداری فرا رسید و بدین ترتیب دوران رکود حسابداری  نیز خاتمه یافت.

استفاده از سرمایه بیشتر , ضرورتی اقتصادی شد و بانکها برای تامین چنین نیازهایی بوجود آمدند. تا سال ۱۸۰۰ میلادی بیش از ۴۰۰ بانک در کشور انگلستان بوجود آمد که ۸۰ بانک فقط در شهر لندن به فعالیت مشغول بود.

 پیدایش و رشد کارخانه های کوچک و بزرگ به جهت ساختن کالاهای همسان به مقدار زیاد, از یک سو به زوال صنایع دستی, روستایی و خانگی در مدت کوتاهی انجامید و از سوی دیگر رقابت بین کارخانه دارن را ایجاد کرد. وجود رقابت, نیاز به آگاهی از بهای تمام شده محصول را ایجاب نمود و در پاسخ به این ضرورت نوعی دفترداری صنعتی با هزینه یابی که بعداً حسابداری صنعتی نامیده شد ابداع و اولین سیستم جامع حسابهای صنعتی بوسیله "پاین "در سال ۱۸۱۸ میلادی معرفی گردید و چون دارایی های ثابت بخش چشمگیری از بهای تمام شده کالا را تشکیل میداد مفهوم استهلاک و اهمیت آن نمایان گشت, همچنین با توجه به سرمایه عظیم و مشارکت افراد در جهت تامین آن و تشکیل شرکتهای سهامی, لزوم تفکیک مالکیت از مدیریت مطرح شد, سپس اطلاعات مالی که ابتدا با هدف ارایه به مدیران تهیه می شد بطور فزاینده ای از جانب سهامداران, سرمایه گذاران, بستانکاران و دولت درخواست گردید که این امر به نوبه خود لزوم تکامل اطلاعات مندرج در صورتهای مالی را جهت رفع نیازهای استفاده کنندگان افزایش داد.

 حسابداری صنعتی  به دلایل متعدد از جمله عدم تقاضای مدیران برای اطلاعات هزینه با وجود رشد سریع تولیدات صنعتی تا سال  ۱۸۸۵ میلادی شاهد  تحول چشمگیری نشد. بین سالهای ۱۹۲۰-۱۸۸۵ حسابداری صنعتی مراحل تکامل خود را از سطح ابتدائی قرون وسطی به سطحی تقریباً معادل دانش امروزین آن رساند .

 تحولات بعدی       

 پس از جنگ جهانی دوم , اجرای برنامه های بازسازی ناشی از ویرانه های جنگ در کشورهای اروپایی و ژاپن و اجرای برنامه های رشد و توسعه اقتصادی در کشورهای آسیایی, آفریقایی و آمریکای لاتین, زمینه مداخله دولت را در امور اجتماعی بالا برد و استفاده از سیاستهای مالیاتی در جهت تشویق و یا جلوگیری از انواع فعالیتهای اقتصادی برای جهت دادن به سرمایه گذاریها بیشتر شد, همچنین قوانین مربوط به شرکتها و بورسهای اوراق بهادار تحت کنترل دولت در آمد. این گونه قوانین حسابداری را در جهت رعایت الزامات قانونی انعطاف پذیر کرد و سبب ایجاد روشها و راه حلهای جدید گردید. در این خصوص مراجع دولتی بر کار حسابداری نظارت داشته و مراجع حرفه ای حسابداری نیز خود به تدوین دستورالعملهایی پرداختند تا روشهای حسابداری متناسب با رعایت الزامات قانونی را ارایه و نیازهای دولت به اطلاعات مالی را برطرف نمایند برای مثال  پس از رسوائی شرکت "انرون " که شوکی عظیم برای جهان تجارت بوجود آورد , حسابداری در کانون توجه اخبار و رسانه ها قرار گرفت .دولتها و مراجع حرفه ای و مسول وضع مقررات حسابداری نه تنها درایالات متحده بلکه درسراسر اروپا ناگریز به بازنگری در سیستم های خود شدند .چون اعتماد عمومی نسبت به بازار اوراق بهادار, مدیران شرکت ها,استقلال حسابرسان و روشهای گزارشگری به شدت کاهش یافتFASB پیشنهاد کرد تا نظام مقررات گذاری به طور اساسی باز بینی گردد.

 

 دولتها و حسابداری

 در گذشته وضع مالیات و خراج توسط دولتها یکی از مهمترین عوامل پیدایش  و گسترش حسابداری بود. در عصر حاضر اندیشه کنترل عمومی بر هزینه های دولت و الزام مجریان به پاسخگوئی در خصوص بودجه سبب گسترش حسابداری دولتی شد.

 انقلاب روسیه(۱۹۱۷ م) و بحران بزرگ اقتصادی (۱۹۳۳-۱۹۲۹ م) از یکسو به پیدایش اقتصاد متمرکز دولتی و از سوی دیگر به مداخله دولت در اقتصاد منجر شد و برنامه ریزی اقتصادی در کشورها جهت فراهم آوردن اطلاعات مالی همانند تولید, مصرف, سرمایه گذاری و... سبب گسترش حسابداری ملی شد.

 

 حسابداری، تحولات تکنولوژی و آینده آن :

 تغییرات تکنولوژی در عین حال که سبب ابداع و کاربرد تکنیکهای جدیدشد, زمینه رشد دانش بشری را فراهم کرد و حسابداری نیز ازاین قاعده مثتثنی نبود. تحول در ابزار کار حسابداری با عرضه ماشینهای مکانیکی حساب وسایر ماشینهای مکانیکی و 

الکترومکانیکی اداری در اوایل قرن بیستم رخ داد ووسایل مزبور به سرعت در انجام عملیات روزمره حسابداری به خدمت گرفته شد.

 تغییرات وسیع در تکنولوژی و استفاده تجاری از کامپیوترهای نسل اول در کارهای تولیدی واداری ازاوایل دهه ۱۹۵۰تحول بنیادی در ابزارکار حسابداری پدید آورد وبسیاری از عملیات تکراری حسابداری را مطابق برنامه با سرعت و دقت بسیار انجام و اطلاعات جامعی برای برنامه ریزی وکنترل فراهم آورد.

 ابداع و رواج زبانهای ساده رایانه ای , تکامل نرم افزار و پیدایش رایانه های کوچک در دردهه اخیر که از لحاظ اندازه کوچک و از لحاظ قیمت ارزان وکار با آن نسبتا آسان است و درعین حال توانایی بالایی از لحاظ پذیزش برنامه وپردازش اطلاعات دارد, آن را به مهمترین ابزار کار حسابداری تبدیل نموده است وانتظار میرود عملیات تکراری و خسته کننده دستی در آینده نزدیک کاملا حذف شود.

 بهرحال رایانه چیزی جز ابزار کار نیست ودر صورتی می تواند در کار حسابداری مفید واقع شود که بکارگیری آن با اطلاع وآگاهی کامل ازاصول وروشهای حسابداری توام باشد. باتوجه به اینکه حسابداری به زبان تجارت تبدیل شده, رایانه وتوانمندیهای آن هنگامی میتواند به صورت موثر در کارهای حسابداری به خدمت گرفته شود که استفاده کنندگان از آن آگاهی کاملی از اصول, روشها واستانداردهای حسابداری داشته باشند, در غیراینصورت نه تنها فایده ای نخواهد داشت بلکه این خطر را افزایش خواهد داد که  اطلاعاتی ناقص دراختیار افراد ذینفع وذی علاقه قرار گرفته و لطمات جبران ناپذیری را به آنان وارد کند.

  نخستین تلاشهایی که جهت همگونی عملیات حسابداری صورت گرفت به سال ۱۹۰۴ میلادی که اولین کنگره بین المللی حسابداری در ایالت میسیوری برگزار شد بر می گردد.

 گرایش فزاینده استانداردکردن اصول وروشهای حسابداری در کشورهای صنعتی از اوایل دهه ۷۰ شروع شد, تدوین استانداردهای بین المللی حسابداری از اواخر دهه مزبور در نتیجه کاربرد تکنولوژی نوین در حسابداری است. از طرف دیگر علیرغم وجود عوامل ایجاد کننده تفاوت ها در حسابداری بین المللی همانند میزان توسعه اقتصادی کشورها, وضع پیچیدگی تجارت, اثر گرایش های سیاسی وتکیه بر قوانین خاص, شواهد نشاندهنده آن است که حسابداری به سمت برقراری یک نظم نوین جهانی پیش خواهد رفت .

 

منابع:

 ۱- ملک آرانی نظام الدین و مصطفی علی مدد, اصول حسابداری, جلد اول, سازمان حسابرسی, چاپ دوم, تهران سال ۱۳۷۰.

 ۲- پوریانسب امین و عبدالرضا تالانه, تاریخ چهار هزار ساله حسلبداری, ماهنامه حسابداری, شماره ۱۰۹ و ۱۱۰.

 ۳- لیتلتن ای. سی., ساختار تئوری حسابداری,  ترجمه حبیب الله تیموری, سازمان حسابرسی, دیماه ۱۳۸۰.

 ۴- ریاحی بلکوئی احمد- تئوریهای حسابداری، ترجمه: علی پارسائیان- تهران– ۱۳۸۱.

 ۵- مکرمی یداله- تحولات جهانی حسابداری – فصلنامه  حسابرس –  شماره ۲۰- تابستان ۱۳۸۲.۶- بزرگ اصل موسی – پشت صحنه انرون و پیامدهای آن برای حرفه حسابداری، تهران –فصلنامه حسابرس، شماره ۲۰- تابستان ۱۳۸۲.

 

 
  لینک

 

نمونه سوالات اصول حسابداری (اصول 1 )

 
چهارشنبه ۱۸ اردیبهشت ،۱۳۸٧

به نام خدا

 

 

 سوالات اصول حسابداری  1  

 

 

1- با استفاده از اطلاعات ذیل، اثر رویدادهای مالی بر معادله حسابداری موسسه آلفا را نشان دهید:

الف) اختصاص مبلغ 48000000 ریال توسط آقای دامغانی به عنوان سرمایه در تاریخ 11/9/1384

ب ) برداشت مبلغ 4000000 ریال توسط آقای دامغانی در تاریخ 11/10/1384

ج ) خرید اثاثیه اداری به مبلغ 5000000 ریال به صورت نقد و 10000000 ریال به طور نسیه در تاریخ 11/11/1384

د )  افتتاح حساب شماره 2500 نزدیکی از شعب بانک صادرات به نام موسسه درتاریخ 11/12/1384 و واریز مبلغ 20000000 ریال به حساب جاری.

 

2- با استفاده از اطلاعات ذیل، برداشت صاحب موسسه شرکت بازرگانی اعتماد را محاسبه کنید:

درآمد 2000000 ریال، سرمایه اول دوره 3000000 ریال، هزینه 600000 ریال، سرمایه‌گذاری مجدد 100000 ریال، سرمایه آخر دوره 4000000 ریال

 

3- با استفاده از اطلاعات ذیل، سود (زیان) ویژه موسسه تجارتی سپهر را نشان دهید:

هزینه حمل کالای خریداری شده 120000 ریال، موجودی کالای اول دوره 98000 ریال، خرید کالا 7000000 ریال، برگشت از خرید 80000 ریال، موجودی کالای پایان دوره 2000000 ریال، هزینه مالیات 99000 ریال، فروش کالا 12000000 ریال، برگشت از فروش و تخفیفات 40000 ریال، هزینه حقوق 4000000 ریال، هزینه حمل کالای فروش رفته 5000000 ریال.

 

4- شرکت بازرگانی زاگرس در تاریخ 30/8/1380 بابت بیمه دو ساله شرکت مبلغ 48000000 ریال پرداخت نمود.                       در تاریخ 1/12/1380 مبلغ 2400000 ریال به عنوان پیش دریافت انجام خدمات از موسسه رخش دریافت نمود که مبلغ 1000000 ریال خدمات تا پایان سال انجام نشده بود، چنانچه شرکت بازرگانی زاگرس پیش دریافت و پیش پرداخت را در حسابهای دارایی و بدهی نموده باشد:      

مطلوبست: ثبت اسناد حسابداری فوق در دفتر روزنامه و سپس انجام تعدیلات لازم در پایان سال 1380.

 

5- آقای افشاری در تاریخ 2/3/1382 اقدام به تاسیس موسسه خدماتی افشاری نمود، عملیات مالی مربوط به سال 1382 در دست است:

· 3/3/1382 واریز مبلغ 60000000 ریال به عنوان سرمایه اولیه توسط آقای افشاری

· 30/3/1382 سرمایه‌گذاری مجدد توسط آقای اکبری به مبلغ 2000000 ریال

· 8/4/1382 دریافت مبلغ 1000000  ریال از موسسه توحید جهت ارائه خدمات در آینده

· 31/5/ 1382 خرید اتومبیل به مبلغ 2500000 ریال بطور نسیه از موسسه امیر و خرید کامپیوتر از موسسه ب به طور نقد به مبلغ 500000 ریال

· 1/6/1382 برداشت شخصی توسط آقای افشاری به مبلغ 100000 ریال و پرداخت حقوق به کارکنان به مبلغ 2800000 ریال       

· 1/7/1382 پرداخت هزینه اجاره ساختمان به مبلغ 380000 ریال و پرداخت هزینه آب مبلغ 250000 ریال

· 01/8/1382 ارسال صورتحساب بابت انجام خدمات به مبلغ 4500000 ریال برای موسسه تولیدی برق

· 26/12/1382 انجام خدمات برای موسسه بازرگانی رعد و دریافت چکی به مبلغ 7500000 ریال به سررسید 25/2/1383

مطلوبست:‌ ثبت عملیات مالی در دفتر روزنامه موسسه خدماتی افشاری، تهیه دفتر کل و تراز آزمایشی چهار ستونی، تهیه سود و زیان  و تهیه ترازنامه

 

6- با استفاده از اطلاعات ذیل، صورتحساب سود و زیان ، ترازنامه و صورتحساب سرمایه شرکت خدماتی آبان را محاسبه نمائید: صندوق 1200000 ریال، اسناد پرداختنی 1000000 ریال، سرمایه اول دوره 1300000 ریال، اثاثیه 1800000 ریال، برداشت شخصی صاحب موسسه 520000 ریال، درآمد خدمات 1000000 ریال، هزینه‌های اداری 180000 ریال، هزینه حقوق 200000 ریال، حسابهای دریافتنی 200000 ریال، حسابهای پرداختنی 400000 ریال، زمین 1000000 ریال، سرقفلی 1200000 ریال، سرمایه‌گذاری مجدد 1200000 ریال، پیش پرداخت 600000 ریال، پیش دریافت 1000000 ریال، وام دریافتنی بلند مدت 1000000 ریال.  

 

7- اصول، فروض و رشته های حسابداری را فقط نام ببرید.

 

 

  

سری دوم :

 

1-   با استفاده از اطلاعات ذیل، صورتحساب سود و زیان ، ترازنامه و صورتحساب سرمایه شرکت خدماتی آبان را محاسبه نمائید:

صندوق 600000 ریال، اسناد پرداختنی 500000 ریال، سرمایه اول دوره 650000 ریال، اثاثیه 900000 ریال، برداشت شخصی صاحب موسسه 260000 ریال، درآمد خدمات 500000 ریال، هزینه‌های اداری 90000 ریال، هزینه حقوق 100000 ریال، حسابهای دریافتنی 100000 ریال، حسابهای پرداختنی 200000 ریال، زمین 500000 ریال، سرقفلی 600000 ریال، سرمایه‌گذاری مجدد 600000 ریال، پیش پرداخت 300000 ریال، پیش دریافت 500000 ریال، وام دریافتنی بلند مدت 500000 ریال.  

 2-   با استفاده از اطلاعات ذیل، اثر رویدادهای مالی بر معادله حسابداری موسسه امیری را نشان دهید:

الف) اختصاص مبلغ 12000000 ریال توسط آقای امیری به عنوان سرمایه در تاریخ 12/7/1384

ب ) برداشت مبلغ 1000000 ریال توسط آقای امیری در تاریخ 15/7/1384

ج ) خرید اثاثیه اداری به مبلغ 2000000 ریال به صورت نقد و خرید اتومبیل به مبلغ 100000000 ریال به طور نسیه در تاریخ 20/7/1384

د )  افتتاح حساب شماره 4521 نزدیکی از شعب بانک صادرات ایران به نام موسسه درتاریخ 5/8/1384 و واریز مبلغ1000000 ریال به حساب جاری

 

  3-   با استفاده از اطلاعات ذیل، سود ویژه موسسه تجارتی آلفا را نشان دهید:

خرید کالا 2000000 ریال، برگشت از خرید 20000 ریال، هزینه حمل کالای خریداری شده 100000 ریال، موجودی کالای اول دوره        120000 ریال، موجودی کالای پایان دوره 150000 ریال، فروش کالا 5000000 ریال، برگشت از فروش و تخفیفات 200000 ریال، هزینه حقوق 500000 ریال، هزینه حمل کالای فروش رفته 250000 ریال، هزینه مالیات 100000 ریال.

 

4-   با استفاده از اطلاعات ذیل، سرمایه پایان دوره شرکت بازرگانی اعتماد را محاسبه نمائید:

سرمایه اول دوره 5000000 ریال، درآمد 1200000 ریال،  هزینه 2000000 ریال، سرمایه گذاری مجدد 3200000 ریال، برداشت 4000000 ریال

 

5-   آقای آزادی در تاریخ 1/1/1384 اقدام به تاسیس موسسه خدماتی آزادی نمود، عملیات مالی مربوط به سال 1384 در دست است:

الف) 1/1/1384 واریز مبلغ 20000000 ریال به عنوان سرمایه اولیه توسط آقای آزادی.

ب ) 31/1/1384خرید میز و صندلی به مبلغ 1500000 ریال بطور نقد و خرید کامپیوتر از موسسه نگین به طور نسیه به مبلغ 2000000 ریال.

ج ) 1/2/1384 برداشت شخصی توسط آقای آزادی به مبلغ 500000 ریال و پرداخت حقوق به کارکنان به مبلغ 2500000 ریال.       

د ) 1/2/1384 پرداخت هزینه اجاره ساختمان به مبلغ 700000 ریال و پرداخت هزینه آب مبلغ 200000 ریال.

ه ) 25/7/1384 ارسال صورتحساب بابت انجام خدمات به مبلغ 4000000 ریال برای موسسه تولیدی سهند.

و ) 30/9/1384 سرمایه‌گذاری مجدد توسط آقای آزادی به مبلغ 4000000 ریال.

ز ) 16/11/1384 دریافت مبلغ1000000 ریال از موسسه ارس جهت ارائه خدمات در آینده(خدمات در آذرماه توسط موسسه آزادی ارائه می‌شود).

ح ) 28/12/1384 پرداخت بدهی به موسسه نگین و دریافت طلب از موسسه تولیدی سهند

چ ) 28/12/1384 انجام خدمات برای موسسه بازرگانی مهرگان و دریافت چکی به مبلغ 1000000 ریال به سررسید 30/2/1385

مطلوبست:‌ ثبت عملیات مالی در دفتر روزنامه موسسه آزادی، تهیه دفتر کل و تهیه تراز آزمایشی چهار ستونی، تهیه سود و زیان، تهیه ترازنامه

 

6-   شرکت بازرگانی آلفا در تاریخ 01/10/1384 بابت بیمه یکساله شرکت مبلغ 12000000 ریال پرداخت نمود. در تاریخ 1/12/1384 مبلغ 14000000 ریال به عنوان پیش دریافت خدمات یکساله از موسسه بتا دریافت نمود، چنانچه شرکت بازرگانی آلفا پیش دریافت و پیش پرداخت را در حسابهای دارایی و بدهی نموده باشد مطلوبست: ثبت اسناد حسابداری فوق و سپس انجام تعدیلات لازم در پایان سال 1384

 
  لینک

 

نمونه سوالات اصول حسابداری (اصول 2)

 
سه‌شنبه ۱٧ اردیبهشت ،۱۳۸٧

                                                                                                            

 به نام خدا

 

 نمونه سوال اصول حسابداری  2   (رشته حسابداری)

 

 

1- نرخ هر ساعت کار در کارخانه تولیدی آلفا مبلغ 20000 ریال می‌باشد، چنانچه دو نفر از کارگران این کارخانه به نامهای آقایان علیزاده و محسنی در هفته گذشته به ترتیب  56 و 52 ساعت کار کرده باشد و با در نظر گرفتن حق بیمه (سهم کارگر 7% و سهم کارفرما 23%) و نرخ مالیات 10%، مطلوبست: محاسبه درآمد عادی و اضافه کاری، درآمد خالص و ناخالص و ثبت اسناد حسابداری مربوطه در دفتر روزنامه شرکت.

 

 2- پرداختهای جزئی شرکت بازرگانی اعتماد از طریق تنخواه گردانی که در تاریخ 1/5/1385 و با صدور چک شماره 352132 بانک صادرات ایران به مبلغ 1800000 ریال در اختیار آقای گرامی گذاشته شده صورت می‌گیرد، چنانچه نامبرده پرداختهایی بابت هزینه آب به مبلغ 120000 ریال، هزینه تلفن 250000 ریال، هزینه تعمیرات جزئی 150000 ریال، هزینه پست و مراسلات 200000 ریال، هزینه پذیرایی 380000، هزینه اداری35000 ریال، هزینه متفرقه 65000 ریال داشته و موجودی نقد ایشان نیز 500000 ریال باشد: مطلوبست : الف) ثبت حسابداری مربوط به ایجاد و مصرف تنخواه  ب) تهیه خلاصه تنخواه گردان با توجه به اینکه کسر یا اضافه تنخواه بر عهده شرکت نمی‌باشد.

 

3- در تاریخ 12/6/1385 آقای امیری و آقای محمدی تصمیم گرفتند شرکت تضامنی گلبرگ را ایجاد نمایند، آقای امیری مبلغ 50000000 ریال وجه نقد به عنوان سهم الشرکه به حساب صندوق شرکت واریز نمود، آقای محمدی نیز زمینی به ارزش دفتری 15000000 و ارزش متعارف 20000000 ریال، اثاثیه‌ای به ارزش دفتری 7000000 ریال و ارزش بازار 5000000 ریال بابت سهم الشرکه خود اختصاص داد:

مطلوبست: صدور اسناد حسابداری تاسیس شرکت تضامنی گلبرگ.

 

4- مدیران شرکت تولیدی- صنعتی امیدان تصمیم گرفتند چنانچه سود سالانه شرکت از مبلغ 450000000 ریال فراتر رفت، 12% مازاد آن را به عنوان پاداش بین کارگران شرکت تقسیم نمایند، چنانچه سود سال 1384 شرکت 585000000 ریال باشد، مطلوبست:

الف) محاسبه پاداش متعلقه قبل از کسر پاداش و پس از کسر مالیات 

  ب) محاسبه مبلغ پاداش متعلقه پس از کسر مالیات و پاداش.

 

5- آقایان الف و ب شرکاء شرکت تضامنی البرز که هر کدام دارای سرمایه‌ای به مبلغ 25000000 ریال و با نسبت 4  و 2 در سود و زیان سهیم می‌باشند در تاریخ 30/7/1385 با ورود آقای ج به عنوان شریک جدید موافقت نمودند، چنانچه آقای ج با پرداخت مبلغ 30000000 ریال مالک 50% شرکت گردد، مطلوبست: ثبت اسناد حسابداری ورود شریک جدید در دو حالت با ایجاد سرقفلی و بدون ایجاد سرقفلی.

 

6- با استفاده از اطلاعات ذیل صورت مغایرت بانکی حساب جاری شماره 5050 شرکت تولیدی آبشار نزد بانک الف را تهیه و مانده واقعی موجودی حساب بانک را محاسبه نموده سپس اسناد حسابداری لازم را در دفتر روزنامه شرکت ثبت و در دفتر کل نمایش دهید:

مانده حساب بانک طبق صورتحساب دریافتی از بانک مبلغ 7200000 ریال، مانده حساب بانک طبق دفاتر شرکت مبلغ 14000000 ریال، کارمزد بانکی و حواله واریزی توسط بدهکاران که اعلامیه‌های آن جهت شرکت ارسال نشده به ترتیب مبلغ 100000 و 600000 ریال، وجوه در راه مبلغ 400000 ریال، چکهای معوق 6000000 ریال، برداشتی بانک بابت اصل و بهره وام دریافتی مبلغ 2200000 ریال، چکهای لاوصول مبلغ 2500000 ریال، حسابدار بانک چک شرکت آبشار به مبلغ 1500000 ریال را از حساب جاری 5550 کسر نموده است، حسابدار شرکت واریزی نقدی مورخ 11/4/1385 به مبلغ 100000 ریال را اشتباهاً به مبلغ 9800000 ریال در حساب بانک ثبت نموده‌است.

 

  7- یک فروشگاه بزرگ اقدام به فروش کالاهای خود به صورت اقساطی می‌نماید، چنانچه کالایی که به بهای تمام شده 35000000 ریال خریداری گردیده در تاریخ 29/7/1383 به مبلغ 50000000 ریال، برای مدت 20 ماه به فروش رفته باشد،

مطلوبست: سود ویژه سال 1383 و 1384 فروشگاه را با استفاده از روش فروش اقساطی محاسبه نمائید.                                                              موفق باشید.

 
  لینک

 

نمونه سوالات اصول حسابداری (اصول 3)

 
یکشنبه ۱٥ اردیبهشت ،۱۳۸٧

به نام خدا

 

                                نمونه سوال میان ترم اصول حسابداری 3

                                                                                         تاریخ 25/6/1385

 

1- شرکت زاگرس از روش فروش جهت ارسال کالا  برای شعبه خود استفاده می‌کند، اطلاعاتی مربوط به سال مالی 1384 در دست است:

مانده اسناد پرداختنی اول دوره شعبه 320000 ریال، موجودی کالای اول دوره شعبه به قیمت فروش 336000 ریال و به قیمت تمام شده 320000 ریال، ارسال کالا از مرکز به شعبه 1500000 ریال، فروش نقدی شعبه که وجه آن جهت شعبه ارسال گردیده 1900000 ریال، کالای برگشتی از شعبه به مرکز مبلغ 150000 ریال، فروش نسیه شعبه 3000000 ریال، برگشت از فروشهای نقدی 150000 ریال، هزینه های نقدی 250000 ریال، برگشت از فروشهای نسیه  10000 ریال، موجودی کالای پایان دوره شعبه به قیمت فروش 700000 ریال و به قیمت تمام شده 510000 ریال.

مطلوبست: ثبت عملیات فوق در دفتر کل شرکت و سپس تعیین مانده حسابها.  

                   

2- شرکت سهند در تاریخ 1/1/1384هشتاد درصد از سهام شرکت سبلان را به مبلغ 55000000 ریال تحصیل نمود، در تاریخ 31/4/1384 شرکت سبلان مبلغ 10000000 ریال سود اعلام و در تاریخ 31/6/84 مبلغ 8000000 ریال سود به صورت نقدی به سهامداران پرداخت نمود.

مطلوبست: ثبت عملیات فوق در دفتر روزنامه عمومی شرکت سهند به روش بهای تمام شده و ارزش ویژه.   

 

3- شرکت اصلی در تاریخ اول فروردین ماه سال 1383، 100% سهام شرکت فرعی را به مبلغ 350000000 ریال خریداری نمود،  تراز آزمایشی شرکت اصلی و فرعی در تاریخ 29/12/1383 به شرح ذیل در اختیار شما قرار داده شده است:

شرح

شرکت اصلی

شرکت فرعی

صندوق

3000000

25000000

موجودی کالا

7000000

5000000

حسابهای دریافتنی از فرعی

2500000

------

سرمایه گذاری در سهام شرکت فرعی

350000000

------

اموال و ماشین‌آلات و تجهیزات

7500000

7000000

سهام عادی

50000000

30000000

اندوخته قانونی

2500000

3000000

حسابهای پرداختنی

2500000

4000000

 مطلوبست: تهیه ترازنامه تلفیقی و مشخص نمودن حذفیات  

          

4-  شرکت آراد کالای ارسالی خود را به قیمت تمام شده به اضافه 50 درصد جهت شعبه خود ارسال می‌نماید. اطلاعات ذیل از دفاتر شرکت در ارتباط با عملیات شعبه استخراج گردیده است:

مانده اول دوره وامهای پرداختنی شعبه 150000 ریال، موجودی اول دوره شعبه (به بهای تمام شده + 50%) 225000 ریال

درتاریخ 24/1/1382 مبلغ 550000 ریال کالا به شعبه ارسال گردید، در تاریخ 26/1/1382 مبلغ 700000 ریال بابت فروش نقدی توسط شعبه به مرکز ارسال گردید، در تاریخ 25/12/1382 مبلغ 45000 ریال بابت هزینه های شعبه پرداخت گردید، در تاریخ 26/12/1382 مبلغ 50000 ریال کالا از شعبه جهت مرکز عودت گردید، با توجه به آنکه موجودی کالای آخر دوره شعبه 80000 ریال بوده است، 

مطلوبست: ثبت عملیات مالی فوق در دفاتر روزنامه و کل شرکت آراد و سپس بستن حسابها.          

 
  لینک

 

بانکداری خارجی (بین‌المللی) 2

 
یکشنبه ۱۱ آذر ،۱۳۸٦

 

 

        

به نام خداوند دوستدار دانش

 

 

نام کتاب:

بانکداری خارجی (بین‌المللی)

 

با تاکید بر :

 

نحوه انجام خرید و فروش کالا از طریق اعتبار اسنادی

 

 

مؤلفین

 

محمد روشن و بابک تصاعدیان

 

ناشر : انتشارات جنگل

 

سال 1386

 

پیش گفتار :

 شاید تا چند دهه پیش، تصور ارسال کالا از یک کشور به کشوری دیگر بدون اینکه وجه آن در زمان ارسال یا تحویل کالا دریافت گردد، دور از ذهن به نظر می‌رسید زیرا از یک طرف شخص یا شرکت فروشنده اعتماد کاملی به خریدار در خصوص فروش کالا بدون دریافت وجه آن را نداشت از طرف دیگر نقش بانکها به عنوان موسسه‌های واسطه‌ و تکمیل کننده چرخه خرید و فروش کالا به شکل فعلی بارز و مشخص نبود، اما امروزه کمترین صادرکننده یا واردکننده‌ای را می‌توان یافت که تمامی معاملات خود را به روش گذشته و به صورت کاملاً نقدی انجام دهد زیرا وجود روشهای نوینی در تجارت بین‌الملل سبب گردیده تا چرخه معاملات تجاری، دگرگونی زیادی نسبت به گذشته پیدا کند.

 امروزه نیز تصور برخی از افراد در خصوص خرید انواع کالا از خارج بر آن است که واردکننده خود راساً با سفر به خارج از کشور نسبت به یافتن نوع کالای مورد نیاز، شرکت سازنده و فروشنده اقدام و پس از انجام خرید و پرداخت وجه کالای خریداری شده، نسبت به حمل کالا از طریق شرکتهای حمل و نقل اقدام و پس از ورود کالا به کشور، آن را از گمرک کشور خود ترخیص می‌نماید، اما در حال حاضر نیز کمتر واردکننده‌ا‌ی را می‌توان یافت که به طریق فوق عمل نماید زیرا در صورت انجام واردات به این طریق، خود را در معرض انواع ریسک قرار داده و منطقی به نظر نمی‌رسد. از طرف دیگر، رشد و توسعه تجارت جهانی در چند دهه اخیر سبب افزایش مبادلات تجاری بین کشورها گردیده که بخش اعظم وجوه این مبادلات از طریق سیستم بانکی بین‌المللی صورت می‌گیرد و به نظر می‌رسد این روند رو به افزایش باشد.

 وضع مقررات یکسان توسط مراجع بین المللی سبب تسهیل مبادلات بین کشورها شده که انجام خریدهای خارجی از طریق گشایش اعتبارات اسنادی در بانکها از آن جمله محسوب می‌گردد. گشایش اعتبارات اسنادی و انجام خرید کالا از این طریق سبب گردیده تا نقش بخشهای مختلف اقتصادی مانند بانکها، گمرکات، بیمه‌ها، شرکتهای حمل و نقل و... در زنجیره اقتصاد جهانی شکل ساده خود را از دست داده و پیچیدگی‌ خاص پیدا کند به این دلیل امروزه نحوه انجام خرید و فروش کالا از طریق اعتبارات اسنادی به عنوان بخشی از عملیات بانکداری بین‌المللی در سطح دانشگاهها و به عنوان واحدهای درسی تدریس می‌گردد.

با توجه به تجربه 17 ساله کار در بانک (شعب داخل و خارج کشور)، انجام کارهای پژوهشی، اتمام پایان نامه کارشناسی ارشد مرتبط با ارز و تدریس درس بانکداری بین‌المللی در دانشگاه، در این کتاب سعی گردیده با روشی جدید و با استفاده از نمودار گردش کار (فلوچارت)، چگونگی انجام خرید و فروش کالا در سطح بین‌المللی، امور بانکی مرتبط و چهارچوب اساسی تجارت بین‌الملل با تاکید بر گشایش اعتبارات اسنادی توسط بانکها از ابتدا تا انتها بیان گردد.

 

مقدمه :

تنوع منابع طبیعی یا پیشرفت تکنولوژی کشورها سبب ایجاد قابلیتهای گوناگونی جهت تولید کالاها و ارائه خدمات شده که این نیز باعث تغییر در سیستم مبادلات تجاری بین‌المللی و ایجاد تغییراتی گسترده در روابط تجاری بین ‌ملل مختلف گردیده بنحوی که شیوه نوین خرید و فروش کالا و خدمات جایگزین روش سنتی آن شده است.

 تجارت بین‌الملل نقش بسزائی در تامین نیاز کشورهای مختلف جهان بر عهده دارد بطوریکه می‌توان گفت بسیاری از کشورها، بدون دسترسی به واردات و عدم امکان صادرات کالا و خدمات، برای ادامه حیات و حفظ ثبات اقتصادی خود دچار مشکل خواهند شد. از طرف دیگر تجارت بین‌المللی این امکان را برای ملل مختلف پدید آورده که نه تنها رشد اقتصادی خود را بهبود بخشیده و نیازهای خود را بر آورده سازند، بلکه به تولید و صدور کالاهایی بپردازند که در آن دارای مزیت نسبی هستند لذا ضمن کاهش هزینه‌های تولید از منابع موجود نیز به نحو بهینه استفاده نمایند.

 وجود شرایط مهمی چون  نوع کالای توافق شده، نحوه انجام قرارداد خرید و فروش، جزئیات حمل و نقل کالا، شرایط پرداخت وجه کالای خریداری شده با استفاده از ارز مقرر، اسناد بازرگانی مورد نیاز، نحوه انجام پوشش بیمه‌ای، وجود ریسک نوسانات نرخ ارز، نحوه استفاده از خدمات بانکها در خصوص گشایش اعتبار اسنادی، پرداخت وجه آن و چگونگی ترخیص کالا از گمرک سبب گردیده تا فراگیری اصول و چهارچوب تجارت بین‌المللی و نحوه انجام مراحل فوق اهمیت ویژه‌ای پیدا کند.

 لازم می‌دانیم از مساعدت و همکاری کلیه دوستان و عزیزانی که ما را در این راه یاری نموده و زمینه چاپ کتاب را فراهم نمودند تشکر و قدردانی نماییم.      

 

 

 

 
  لینک

 

مديريت خريد و سفارشات خارجی

 
یکشنبه ۱۱ آذر ،۱۳۸٦

 

به نام خداوند دوستدار دانش

 

نام کتاب:

مديريت خريد و سفارشات خارجی

مولف:

محمد روشن

تابستان ۱۳۸۵

ناشر:

(تهران: مرکز آموزش علمي کاربردي خانه کارگر)

 مقدمه:

امروزه کمتر کشوري را مي‌توان يافت که کليه نيازهاي خود را در داخل تامين نمايد زيرا به دليل تنوع منابع طبيعي يا پيشرفت تکنولوژي، کشورها از قابليتهاي گوناگوني جهت توليد کالاها و ارائه خدمات برخوردارند. از طرف ديگر رشد و توسعه فزاينده تجارت جهاني در چند دهه اخير سبب تغييراتي گسترده در روابط تجاري بين ملل مختلف گرديده بنحوي که شيوه نوين خريد و فروش بين‌المللي جايگزين روش سنتي آن شده است. تغييرات شرايط بازرگاني بين‌المللي (اينكوترمز) از سال 1936 و تفاوتهايي عمده در روش ارسال و دريافت کالا نيز سبب گرديده تا نقش بخشهاي مختلف اقتصادي (مانند بانکها، گمرکات، بيمه‌ها، شرکتهاي حمل و نقل و ...) در زنجيره اقتصاد جهاني شكل ساده خود را از دست داده و پيچيدگي‌ خاص پيدا كند. نتيجه حضور فعال در زنجيره پيچيده تجارت بين‌الملل مستلزم شناخت كافي از اين دگرگوني‌ها و انطباق كامل روشهاي اجرايي با مقررات و شرايط بين‌المللي خواهد بود، به اين دليل در موسسات مالي، اقتصادي و توليدي جهت جلوگيري از زيان عملياتي و كاهش نرخ بهره‌وري، فراگيري و اجراي مقررات خريد و فروشهاي خارجي لازم به نظر مي‌رسد. تقريباً تمام نيازهاي روزانه انسانهاي اوليه در محيط خانوادگي‌اش تامين مي‌گرديد؛ اما با رشد جوامع و شروع زندگي اجتماعي، نياز به استفاده از توليدات ديگران احساس گرديد به نحوي که افراد، محصولات و توليدات خود (مثلاً گندم) را با محصولات و توليدات بدست آمده توسط افراد ديگر (مانند خرما) معاوضه مي‌نمودند. با اختراع پول اين مبادلات سيري صعودي يافت و مبادلات تجاري بين ملل نيز آسان‌تر گرديد. خريد يکي از امور روزمره‌اي است که انسان با آن سر وکار دارد. در دهه‌هاي اخير، همراه با گسترش مبادلات تجاري در سطح ملي، تجارت بين‌المللي نيز به دليل وجود ارتباط بين خريداران و فروشندگان، همچنين تسهيل اين مبادلات توسط موسساتي چون بيمه و بانکها رشدي فزاينده يافته است. با توجه به رابطه مستقيمي که بين کاهش هزينه و افزايش سودآوري وجود دارد، مديريت خريد از اهميت فوق‌العاده‌اي برخوردار گرديده است. اين مديريت همواره يکي از مسائل عمده در موسسات اقتصادي بوده و به دليل روند رو به شتاب فن‌آوري، ايجاد رقابت در سطح بازارهاي بين‌المللي، منسوخ شدن مديريت سنتي و عواملي ديگر سبب توجهي اساسي به آن شده بنحوي که عدم در نظر گرفتن مديريت علمي خريد مي‌تواند ضربات جبران ناپذيري را به موسسات اقتصادي وارد نمايد. تامين به موقع سفارشات کالا، مواد اوليه، قطعات و لوازم يدکي با توجه به ميزان موجودي و مصرف آن، همچنين مدت زمان لازم جهت دريافت کالاي سفارش داده شده از موارد وظايف مديريت خريد محسوب مي‌گردد، اجراي موارد فوق جز با انجام برنامه‌ريزي دقيق امکان پذير نمي‌گردد، از طرف ديگر انجام برنامه‌ريزي با اطلاع از قوانين و مقررات کشور واردکننده و صادرکننده، قوانين و مقررات بين‌المللي بازرگاني، نحوه انعقاد قرارداد، ثبت سفارش کالا، مطالعه راههاي متعدد ارسال و دريافت کالا و نحوه ترخيص آن امکان پذير مي‌گردد. هدف از ارائه مبحث مديريت خريد و سفارشات خارجي، معرفي انواع خريد، روشهاي انجام آن، اهميت تجارت بين‌المللي، روشهاي خريد در سطح بين‌المللي، راههاي دريافت کالا و پرداخت وجه آن، نحوه کاهش ريسکهاي موجود در انجام خريدهاي خارجي و ارائه راهکارهاي مفيد جهت انتخاب مناسب‌ترين روش خريد مي‌باشد. تاليف اين مجلد که حاصل چندين سال کار در بخشهاي اقتصادي از جمله بانک، شرکت در دوره‌هاي ارزي شعب خارج از کشور، اتمام پايان نامه کارشناسي ارشد مرتبط با ارز و تدريس در دانشگاه بوده، امکان‌پذير گشته است، اميد است با عنايت به لطف پروردگار مورد استفاده اساتيد، تجار، دانشجويان و عموم مردم قرار گرفته و اينجانب را از طريق ارائه پيشنهادات مورد عنايت و لطف قرار دهند.

 M_roshan2004@yahoo.com

 

 


 

 
  لینک

 

نقش سيستم حسابداري در جلوگيري از ايجاد ارقام باز

 
یکشنبه ۱۱ آذر ،۱۳۸٦

عنوان مقاله:

 

نقش سيستم حسابداري در جلوگيري از ايجاد ارقام باز

 

نويسنده:

محمد روشن

 m_roshan2004@yahoo.com

·     سيستم کنترل داخلي مجموعه سياستها و رويه هايي است که مديريت واحد اقتصادي براي دستيابي به اهداف خود به کار مي گيرد و اين روشها براي تامين اطمينان نسبي از دستيابي به هدفهاي سازماني به وجود مي آيد.

·      دو موضوع کنترل و برنامه ريزي همواره در موسسات مالي مکمل هم بوده اند، کنترل شامل کنترل عمليات و برنامه ريزي است که چگونگي دستيابي سازمان به اهدافش را مشخص مي کند.

·      در دنياي امروز هيچ موسسه اي را نمي توان بدون استقرار يک سيستم حسابداري کارآمد تصور کرد. اين سيستم با سه عملکرد اطلاعاتي، کنترلي و خدماتي تقاربي خاص دارد.

 مقدمه:

عصر حاضر زمان پيشرفت کليه علوم و فنون است و صنعت بانکداري نيز از اين قاعده مستثني نيست. تحولاتي شگرف در صنعت بانکداري با بکارگيري فن آوري و استفاده از سيستمهاي پيشرفته حسابداري ايجاد شده است که بسياري از آنان در گذشته دور از ذهن بودند. پيشرفتي که در زمينه هاي توسعه علوم و صنعت بانکداري ايجاد شده، پايان نيافته است و به نظر نمي رسد توقفي در پيش روي داشته باشد و چنانچه موسسه اي با اين حرکت همسو و آينده نگر نباشد و در انطباق و پيشي جستن از رقبا ترديد کند بالطبع مشکلاتي عديده در پيش روي خواهد داشت.

سيستم حسابداري و حسابداران آگاه از گذشته هاي دور در خصوص وجود مغايرت در حسابهاي موسسات مالي واکنش نشان داده اند چون ايجاد مغايرت و وجود ارقام باز اثرات نامطلوبي بر سيستم حسابداري دارد و چنانچه در رفع ارقام باز هاي ايجاد شده اقداماتي صورت نگيرد، مديران و ساير افراد از جمله استفاده کنندگان از صورتهاي مالي دچار ابهام و ترديد شده و ممکن است تصميمات ناصحيح اتخاذ نمايند.

در مقاله حاضر نقش سيستم حسابداري کارآمد براي ممانعت از ايجاد ارقام باز درحساب مرکز بررسي مي گردد

نقش و اهميت حساب مرکز

 در ارتباطات مالي بين واحدهاي مختلف بانکها، حساب مرکز نقشي مهم دارد بطوريکه استفاده از اين حساب به جزء لاينفک از عمليات آنها تبديل شده و اغلب بانکها از سيستم هاي پيشرفته در عمليات حسابداري و بانکي در اين زمينه استفاده مي کنند. اين حساب از يک سرفصل کل (ارزي يا ريالي) تشکيل گرديده که جهت مبادله وجوه و انتقال اسناد مالي ذيل معينهاي مشخص بين شعب يا ساير واحدهاي بانک استفاده مي گردد.

هنگامي که يک شعبه يا واحد بانک وجهي را بابت رويداد مالي مرتبط با واحد ديگر دريافت يا پرداخت مي نمايد ضمن صدور اسناد مربوطه نياز به حساب واسطه اي دارد تا از آن براي تسويه حساب خود با طرف مقابل اقدام و نقل و انتقال خود را در آن ثبت نمايد.

در محيط هاي مالي کنترل حسابهاي دو مانده اي از ضرورتي خاص برخودار است. براي مثال هر يک از معينهاي حساب مرکز از جمله چکهاي بانکي، انواع حوالجات، مبادلات و... ازخاصيت دو مانده اي (بدهکار – بستانکار) برخوردار بوده و مانده هر کدام به طور مرتب در حال تغيير است، با توجه به ارتباط بانک با مشتري که در برخي از اين حسابها به صورت مستقيم و بي واسطه است، ضرورت کنترل آنها با ايجاد ساختار کنترل داخلي مناسب بيشتر مي گردد.

نقش سيستم کنترل داخلي

سيستم کنترل داخلي مجموعه سياستها و رويه هايي است که مديران واحدهاي اقتصادي براي دستيابي به اهداف خود به کار مي گيرند،   اين روشها براي تامين اطمينان نسبي از دستيابي به هدفهاي سازماني به وجود مي آيد.

تمامي سيستم هاي کنترلي در بخشهاي مالي به منظور آگاهي از ميزان انحرافات و انجام اصلاحات و نهايتاٌ تعالي و رشد به بخشي هشدار دهنده نياز دارند که خروجي هاي سيستم حسابداري را با استانداردهاي مربوط مطابقت و موارد عدم تطابق را جهت رفع اشکال نمايان سازد، ضرورت وجود و تقويت اين بخش کنترلي در حسابهاي دو مانده اي همانند حساب مرکز هنگامي بارزتر مي گردد که مديران عالي موسسات مالي همانند بانکها بر رفع ازقام بازهاي موجود و لزوم ممانعت از ايجاد ارقام باز هاي احتمالي تاکيدي خاص دارند.

نظر به اينکه در حساب مرکز برداشت وجه از سرفصل يک معين مستلزم واريز آن وجه توسط واحد طرف به همان معين است اما در عمل شاهد مشکلات عديده اي در اين خصوص بوده که اين مشکلات در نهايت منجر به ايجاد ارقام باز مي شوند و در اين حالت است که نقش و وجود کنترلهاي داخلي بارزتر مي شود.

با توجه به اهداف کنترل داخلي، دامنه آن فراتر از کنترلهاي حسابداري است به عنوان مثال هنگامي که نرم افزاري براي جلوگيري از ايجاد ارقام باز تهيه و اجرا مي شود، مرحله اي از کنترل داخلي براي کمک به کنترل حسابداري اجرا مي شود.

اثرات متقابل سيستم حسابداري و ارقام باز بر يکديگر

حسابداري رشته اي از دانش است که با کاربرد آن، اطلاعات مربوط به معاملات، عمليات و رويدادهاي داراي اثر مالي به طور منظم جمع آوري،ثبت، تجزيه و تحليل بر حسب پول به عنوان مقياسي مشترک- اندازه گيري سپس آن رويدادها تجميع و تلخيص شده و در قالب گزارشهاي مختلف در اختيار اشخاصي قرار مي گيرد که مايلند درباره امور موسسه يا دادوستدهاي خود با آن آگاهانه تصميم بگيرند.

در تمامي سيستمهاي حسابداري ورودهايي به نام داده پردازش شده و اطلاعات توليد مي گردد چنانچه در مسير جمع آوري، تجزيه و تحليل و ثبت اسناد در اين سيستم خللي بوجود آيد ارقام باز ايجاد مي گردد، بعبارتي ورود داده هاي ناقص يا اشتباه سبب توليد اطلاعات مالي اشتباه مي گردد، به بياني ديگر چنانچه سيستم حسابداري مطلوب همراه با کنترل داخلي برقرار باشد از ايجاد ارقام باز ممانعت مي شود.

با توجه به اينکه سيستم به مجموعه عوامل وابسته اي گفته ميشود که نظام ارتباطي مشخص دارند،ارقام باز هنگامي بوجود مي آيد که در مسير اين سيستم خللي به وجود آيد.

به منظور ممانعت از اين روند دو موضوع کنترل و برنامه ريزي که همواره در موسسات مالي مکمل هم بوده اند مورد توجه  قرار مي گيرد.کنترل شامل کنترل عمليات و برنامه ريزي است که چگونگي موفقيت سازمان را در رسيدن به اهدافش مشخص مي کند.

در اين خصوص اگر اطلاعات را به عنوان يک منبع در نظر بگيريم، همانند ساير منابع نياز به اداره شدن دارد. بطور مثال با توجه به حساسيت حساب مرکز همواره مي بايد کنترلي بر چرخه اين حساب همانند ثبت و ارسال اطلاعات، ليست اسناد اختلافي، صورت تراز ارقام بازهاي ايجاد شده، روشهاي برطرف نمودن ارقام باز برنامه ريزي خاصي صورت گيرد و در اين خصوص چنانچه سيستم به تغيير يا بازسازي نياز داشته باشد آن را مد نظر قرار داد.

نتيجه گيري

در دنياي امروز هيچ موسسه اي را نمي توان بدون استقرار يک سيستم حسابداري کارآمد تصور کرد. اين سيستم با سه عملکرد اطلاعاتي، کنترلي و خدماتي تقاربي خاص دارد.

وجود ارقام باز در اين سيستم مي تواند تاثيري نامطلوب بر سه عملکرد فوق داشته باشد.

به وجود آمدن ساختاري مناسب براي ممانعت از ايجاد ارقام باز در حسابهاي مختلف و رفع ارقام بازهاي ايجاد شده ضمن کاهش هزينه هاي جاري و آتي، سبب افزايش کيفيت و شفاف سازي صورتهاي مالي در موسساتي همانند بانکها نيز مي گردد.

منابع و مآخذ:

 1-     عالي ور عزيز و رضا شباهنگ- حسابداري صنعتي (برنامه ريزي و کنترل)، سازمان حسابرسي- جلد سوم، سال1370

۲-     مشتاق مصطفي و يدالله نوري فرد – بازرسي و کنترل داخلي – موسسه تحقيقات پولي و بانکي – چاپ چهارم 1382

۳- روشن، محمد. بررسي تطبيقي سيستم حسابداري ارزي بانک صادرات ايران و بانک ملت. پايان نامه کارشناسي ارشد حسابداري. موسسه عالي بانکداري ايران. تهران.  ۱۳۸۴

4.  Barry E, Cushing. Marshall B, Romney.1990. Accounting information systems .USA: Addison-wesley publishing company.

 

 
  لینک

 

حسابدارى منابع انسانى، چالش يا فرصت

 
یکشنبه ۱۱ آذر ،۱۳۸٦

 

عنوان مقاله:

 

       حسابدارى منابع انسانى، چالش يا فرصت

 

(چاپ شده در فصلنامه بانک)

نویسنده:

 

محمد روشن

 مقدمه :

    در دهه‏هاى اخير شاهد پيشرفت‏هاى زيادى در اقتصاد بين الملل بوده‏ايم، به طورى كه ساختار بازار سبب تغيير در روش‏هاى استخدامى مؤسسات و نگرش مديريت به سوى منابع انسانى تغيير جهت داده و باتوجه به نياز مديريت به اطلاعات براى تصميم‏گيرى، حسابدارى منابع انسانى HAR فراهم كننده روش‏هاى گوناگونى براى آگاهى تصميم گيرندگانى است كه آرزوى اداره بهتر منابع انسانى تحت اختيار خود را دارند. در حسابدارى، معيار متداول براى ثبت رويدادهاى اقتصادى، واحد سنجش پولى است .

    وجود چنين فرض مسلمى در حسابدارى دو عامل اصلى محدود كننده دارد. نخست آنكه رويدادهاى اقتصادى برحسب واحد پول بيان مى‏شود و دوم آنكه اطلاعات مربوط ولى غيرپولى ثبت نمى‏شود و در صورت‏هاى مالى منعكس نمى‏گردند، اما باتوجه به روش‏هاى اندازه‏گيرى ارزش منابع انسانى كه در زير برخى از آنها به طور اختصار ارايه شده، به نظر مى‏رسد كه نگرشى جديد در اين خصوص در حال تدوين است .منابع انسانى در هر سازمان مهمترين سرمايه آن سازمان است و اهميت سرمايه انسانى در مؤسسات انتفاعى زمانى نمايان مى‏شود كه بسيارى از آن مؤسسات هرساله مبالغ هنگفتى را صرف جذب، آموزش و ارتقاى سازمانى كاركنان خود مى‏كنند. البته ثبت نيروى انسانى در دفاتر حسابدارى هدف نيست، بلكه منظور آن است كه آيا مى‏توان خدمات آتى منابع انسانى را به عنوان دارايى شناسايى كرد؟

    قبل از پاسخ به سؤال ياد شده لازم است كه تعريفى از دارايى ارايه شود. دارايى عبارت است از حقوق نسبت به منافع اقتصادى آتى يا ساير راههاى دستيابى مشروع به آن منافع كه در نتيجه معاملات يا ساير رويدادهاى گذشته به كنترل واحد تجارى در آمده است. مضافاً اينكه قابليت اندازه‏گيرى برحسب پول را داشته باشد.

    چون ميان انجام مخارج و ايجاد دارايى رابطه‏اى نزديك وجود دارد. اگر سرمايه گذاريهاى انجام شده در منابع انسانى واجد معيارهاى مذكور باشد، مى‏توان آن را به عنوان دارايى شناسايى كرد.

    بعد از جنگ جهانى دوم و همگام با رونق اقتصادى و اجتماعى، نظريه‏هاى جديدى در خصوص مديريت و نظريه‏هاى سازمان باتوجه ويژه‏اى به مديريت منابع انسانى شكل گرفت. انديشه حسابدارى منابع انسانى را «رنسيس ليكرت» در اوايل دهه 1960 مطرح كرد و حسابدارى منابع انسانى چنين تعريف شد. «حسابدارى منابع انسانى فرآيند تشخيص و اندازه‏گيرى اطلاعات دوباره منابع انسانى و گزارش اين اطلاعات به افراد ذى علاقه و ذى نفع است». در اقتصاد هر منبع تأمين درآمد يك سرمايه تلقى مى‏شود، ولى در حسابدارى آنچه به عنوان دارايى در دفاتر ثبت مى‏شود، سرمايه غيرانسانى است و براى بسيارى از حسابداران منابع انسانى ناشناخته است و هيچ جايگاهى در دفاتر و گزارشهاى آنها ندارد. به همين دليل تلاشهاى زيادى براى ارتقاى حسابدارى منابع انسانى به عمل آمده است كه به شرح زير است :

    * مرحله اول پيشرفت در حسابدارى منابع انسانى در سالهاى 1966-1960 از مفهوم استنتاج از نظريه اقتصادى سرمايه انسانى بعد از تأثيرپذيرى از مكتب منابع انسانى نوين و رهبرى مؤثر نيروى انسانى انجام شد   

  *دومين مرحله پيشرفت (1971-1967) دوره‏اى بود كه در آن تحقيقات اساسى براى اندازه‏گيرى هزينه‏هاى منابع انسانى توسط «راجرهرماتسون » و تعيين بهاى تمام شده كار منابع انسانى توسط «ليكرت» و يك گروه تحقيقاتى از دانشگاه ميشيگان صورت گرفت .

    * سومين مرحله (1976-1971) دوره رشد توجه محققان و سازمانها به حسابدارى منابع انسانى بود و بعضى از شركت‏ها صورت هاى مالى خود را با لحاظ نمودن دارايى‏هاى انسانى منتشر نمودند. تلاش براى به كاربردن آن بيشتر توسط سازمان‏هاى كوچك صورت گرفت. برآوردها و نتيجه‏گيرى‏هاى به عمل آمده براساس اثرات بالقوه اطلاعات حسابدارى منابع انسانى بر روى مديريت اجرايى و تصميمات سرمايه گذاران بود.

    * چهارمين مرحله (1980-1976) دوره كاهش توجه محققان حسابدارى و مؤسسه‏هاى بازرگانى به حسابدارى منابع انسانى بود، زيرا اكثر محققان درصدد آن بودند كه با همكارى شركت‏ها به خواسته خود برسند و چون نتيجه تحقيق تأثيرى مستقيم بر سودآورى شركت‏هاى مورد تحقيق نداشت. آنها كمتر حاضر به همكارى مى‏شدند.

    * پنجمين مرحله از سال 1980 شروع شد كه تاكنون ادامه دارد و دوره تجديد حيات حسابدارى منابع انسانى است. اكثر كشورهاى توسعه يافته تلاش زيادى را درخصوص منابع انسانى براى افزايش بازدهى به كار بردند كه اين تلاش در كشور ژاپن به علت رقابتى كه با كشورهاى صنعتى غرب داشت، بيشتر شد. توجه ژاپنى‏ها به اين امر سبب دستيابى آنها به منابع انسانى جديدى (مثل دارايى طولانى عمر به جاى هزينه‏ها) شده و مؤسسات ژاپنى به جاى كاهش نيروى انسانى به منظور جلوگيرى از ايجاد هزينه از ديد تداوم فعاليت كاركنان و تلقى آنها به عنوان بخشى از سرمايه‏هاى سازمان و ايجاد فرهنگ تعلق سازمانى و بالا بردن انگيزه كارى توجه خاصى به منابع انسانى معطوف داشتند.

  روش‏هاى اندازه‏گيرى هزينه يا ارزش منابع انسانى

 1- روش بهاى تمام شده تاريخى:

     استفاده از حسابدارى منابع انسانى براساس هزينه يا ارزش به كارگيرى آن است. در اين روش كه با اصل بهاى تمام شده تاريخى سنخيت دارد، هزينه‏هاى استخدام، آموزش و تمامى هزينه‏هايى كه سبب افزايش كارايى خدمات مى‏شود و هزينه هايى كه بازدهى آنها بيش از يك دوره 12 ماهه است، به عنوان دارايى تلقى و در طول عمر مفيد سرمايه گذارى‏هاى كاركنان مستهلك مى‏شوند.

    2- روش مبتنى بر ارزش اقتصادى:   

     امروزه استفاده از اين روش به طور چشمگيرى جلب توجه مى‏كند. ارزش اقتصادى منابع انسانى را مى‏توان چنين تعريف كرد «تنزيل ارزش فعلى درآمد آتى مورد انتظار ناشى از استخدام كه در طول خدمت مى‏تواند به شكل كل محصول مورد انتظار توليد در طول حيات خدمتى كاركنان و ادامه احتمالى آن محاسبه شود». ارزش خدمات مى‏تواند به شكل توليد كمى و يا قيمت خدمات و يا كميت و درآمد مورد انتظار ناشى از خدمات ارايه شده محاسبه شود.

    3- روش ارزش جانشينى منابع انسانى: اين روش معيارى براى برآورد هزينه جايگزين كردن منابع انسانى يك سازمان با منابع قبلى آن كه شامل هزينه‏هاى بازسازى استخدام و آموزش كاركنان است، به كار مى‏رود. روش جانشينى به مخارج آتى منابع انسانى در سازمان جهت جايگزينى با منابع موجود اشاره مى‏كند. چنانچه هزينه‏هاى ذكر شده قابليت اندازه‏گيرى داشته باشد، مى‏توان ادعا كرد كه منابع انسانى به روش معقول محاسبه مى‏شود.

   نظر موافقان و مخالفان با حسابدارى منابع انسانى

     موافقان حسابدارى منابع انسانى را به دليل اطلاعاتى كه براى مديريت فراهم مى‏كند، به طورى كه مديريت با برنامه ريزى بر روى آن مى‏تواند سودآورى را بيشتر كند مورد حمايت قرار   داده‏اند و همچنين معتقدند چنانچه برخورد منطقى و صحيح با منابع انسانى نشود، هزينه‏هاى مخفى از جمله كاهش بهره‏ورى به مؤسسه تحميل مى‏شود. همچنين معتقدند در مؤسساتى كه عمده‏ترين سرمايه آنها نيروى انسانى است، لزوم برقرارى حسابدارى منابع انسانى ملموس‏تر است .

    مخالفان معتقدند كه سرمايه انسانى قابليت تملك ندارد و از لحاظ نظرى نشان دادن آن در ترازنامه غيرممكن است. از طرف ديگر نيروى كار برخلاف ساير دارايى‏ها خدمات بالقوه‏اى ندارد كه بتوان آن را به سالهاى بعد تعميم داد و ارزش كلى خدمات نيروى انسانى در هر دوره مالى كاملاً برابر هزينه‏اى است (هزينه حقوق و دستمزد) كه در همان دوره براى اين منظور صرف مى‏شود.

    به رغم مخالفت هايى كه با حسابدارى منابع انسانى به عمل آمده است و باتوجه به رقابتى شديد و بسيار تنگاتنگ كه بين واحدهاى اقتصادى وجود دارد، چنانچه مديران آن واحدها خواهان افزايش سودآورى هستند مى‏بايد ضمن جستجوى راههاى افزايش سود درخصوص توسعه، به كارگيرى، اصلاح و تخصيص منابع از جمله منابع انسانى براى اهداف از پيش تعيين شده كوشا باشند و همواره در پى پاسخ به سؤالهاى زير باشند :

  1- چگونه يك سازمان مى‏تواند منابع خود را به سرمايه‏هاى انسانى و غيرانسانى تخصيص دهد ؟

2- آيا هزينه‏هاى صرف شده توسعه منابع انسانى قابل توجيه است ؟

3- آيا از منابع انسانى موجود باتوجه به سرمايه گذارى‏هاى انجام شده استفاده بهينه به عمل مى‏آيد؟

4- راههاى شناسايى و ارزشگذارى منابع انسانى به عنوان دارايى چيست ؟

  نتيجه‏ گيرى :

     باگسترش علوم و تخصصى شدن مشاغل نقش نيروى انسانى توانمند  به عنوان سرمايه‏اى ارزشمند غيرقابل انكار شده، وليكن تاكنون حسابدارى نتوانسته اين دارايى گرانقيمت را به طور صحيح ارزشيابى و براى تصميم‏گيرى افراد ذى نفع در صورتهاى مالى منعكس كند و همواره آن را چالشى در مقابل خود دانسته ، اما حسابدارى منابع انسانى مراحل پيشرفت خود را در برخى از كشورها به خصوص كشورهاى صنعتى شروع كرده است و باتوجه به اينكه اندازه‏گيرى، ثبت، طبقه بندى، تلخيص و گزارش اين دارايى به عنوان شاخه‏اى جديد در حسابدارى مطرح است، اين كه منابع انسانى به چه قيمتى در اختيار مؤسسه قرار مى‏گيرد و بهاى تمام شده اين دارايى ارزشمند چقدر است، سؤال و فرصتى است كه حسابداران در جستجوى يافتن پاسخ به آن هستند و انتظار مى‏رود در آينده‏اى نه چندان دور شاهد انعكاس اين مهم در صورتهاى مالى مؤسسات اقتصادى باشيم .

 

 

 
  لینک

 

مديريت هزينه در شرايط رقابتي، چرا و چگونه؟ محمد روشن

 
پنجشنبه ٢ آذر ،۱۳۸٥

 

نام مقاله:

مديريت هزينه در شرايط رقابتي، چرا و چگونه؟

نويسنده : محمد روشن

 

کارشناس ارشد حسابداري

 

تابستان: ۱۳۸۴

 

 

مقدمه:

 پيشرفت سريع و شگرف تکنولوژي همراه با افزايش روز افزون رقابت در بازارهاي جهاني، مديران واحدهاي اقتصادي از جمله بانکها را ناگزير به ارائه خدماتي مطلوب به مشتريان و در عين حال با كمترين بهاي تمام شده نموده است. اين انتظارات، الزامات بيشتري را از لحاظ تامين اطلاعات موردنياز مديران، براي سيستم حسابداري[1]  ايجاب مي كند. فراهم نمودن اين اطلاعات مستلزم داشتن سيستمي کارآمد با نگاه به شرايط رقابتي و اوضاع  اقتصادي، ممکن است. بسياري از واحدهاي انتفاعي، سيستم هاي سنتي هزينه يابي خود را با "سيستم هاي مديريت هزينه"[2] جايگزين مي کنند. در سيستم مديريت هزينه، هزينه هر يک از فعاليتها، اندازه گيري شده و هزينه هاي بدون ارزش افزوده، مشخص و زمينه تقليل و حذف آنها فراهم مي گردد. تاکيد بر سيستم مديريت هزينه موجب مي شود تا محصولات و خدماتي  با کيفيت برتر و کمترين بهاي تمام شده ممکن توليد و ارائه گردد، در اين صورت توان رقابت واحدهاي  انتفاعي افزايش خواهد يافت. در مقاله حاضر سعي گرديده ضمن معرفي مزاياي حسابداري مديريت، مديريت هزينه در  شرايط رقابتي  نيز  بررسي گردد.

در موسسات انتفاعي انجام توليد و ارائه خدمات مستلزم صرف هزينه هاي ثابت و متغير مي باشد، اينکه توليد کالاها و ارائه خدمات به چه قيمتي صورت گيرد تا ضمن حفظ سهم بازار، سودي معقول نيز براي موسسه کسب گردد سوالي است که پاسخ به آن نيازمند شناخت روشهاي هزينه يابي است.

 بسياري از واحدهاي اقتصادي بتدريج از ديدگاه حسابـــــداري بهاي تمام شده سنتي فاصله مي گيرند و به ايجاد "سيستم مديريت هزينه" تمايل نشان مي دهند. هدف اصلي از ايجاد مديريت هزينه، کاهش بهاي تمام شده خدمات  (هزينه هاي ثابت و متغير) جهت کمک به افزايش سودآوري است. اهداف مهمي مانند سودآوري، رشد سهم بازار، خودكفايي مالــــــي، حداقل كردن بهاي تمــام شده، تنوع محصولات و خدمات، افزايش كيفيت محصولات  و خدمات ارائه شده و...... در موسسات انتفاعي كه به طور مكرر مورد تاکيد مديران و متخصصان مالي قرار  مي گيرند به نحوي با مديريت هزينه در ارتباط  مي باشند. يکي از ابزارهاي نوين جهت تحقق اهداف فوق سيستم محاسبه بهاي تمام شده کالاها و خدمات بر مبناي "هزينه يابي مبتني بر فعاليت" [3]  است، اين سيستم از طريق بازنگري اطلاعات مالي (ترازنامه اي وسود و زياني) موسسه، شناسايي فعاليتهاي اصلي، تعيين هزينه عملياتي هريک از فعاليت ها، انتخاب عوامل ايجاد هزينه و محاسبه هزينه هاي عملياتي مربوط به هر يک از موضوعات هزينه، نسبت به ارائه اطلاعات به مديران اقدام مي کند. از طرف ديگر و بر خلاف گذشته که از حسابداران به عنوان محاسبه کنندگان اعداد و ارقام ياد مي کردند، امروزه عدم وجود حسابداري مديريت در موسسات انتفاعي دور از ذهن بنظر مي رسد، بطوريکه ارائه راهکارهاي گوناگون جهت مديريت کردن هزينه ها به يکي از مهمترين وظايف آنها تبديل شده است.

اهداف مديريت هزينه

 سيستم مديريت هزينه نوعي سيستم برنامه ريزي و كنترل است كه هدفهاي زير را دنبال مي كند:

1 - اندازه گيري بهاي تمام شده منابعي كه در راه انجام فعاليتهاي اصلي واحد اقتصادي مورد استفاده قرار مي گيرد.

2 - تشخيص و حذف اقلامي از هزينه كه ارزش افزوده ايجاد نمي كنند.

3 - تعيين كارايي و اثربخشي فعاليتهاي اصلي انجام شده در واحدهاي اقتصادي.

4 - تشخيص و ارزيابي فعاليتهاي جديدي كه مي تواند عملكرد آينده سازمان را بهبود بخشد.

چون وظيفه مديريت، حصول اطمينان از دستيابي به هدفهاي تعيين شده است، در كوششهايي كه به منظور دستيابي به هدفهاي فوق صورت مي گيرد، معمولاً مديــــران در چهار نوع فعاليت اصلي درگير مي شوند.

1- تصميم گيري 2- برنامه ريزي 3- رهبري فعاليتهاي عملياتي 4– كنترل.

براي انجام هر يك از فعاليتهاي چهارگانه، مديريت نيازمند اطلاعات است، اين اطلاعات مي تواند از منابع مختلفي نظير اقتصاددانان، متخصصان مالي، كاركنان بخش هاي فروش، بازاريابي، توليد، خدمات وحسابداران به دست آيد.

ارائه اطلاعات فوق و مديريت هزينه جز با برقراري يک سيستم پيشرفته حسابداري مديريت که شامل طراحي و استفاده از روشهاي مختلف حسابداري در داخل سازمان باشد، امکان پذبر نيست. حسابداري مديريت را نمي توان    مجموعه اي از قواعد ثابت به حساب آورد بلکه روشهاي آن به منظور دستيابي به هدفهاي سازمان از طريق بهبود و      تصميم گيري توسط مديران و کارکنان آن است. نياز به اطلاعات معمولاً  نيروي محرکه حسابداري مديريت محسوب مي شود. اطلاعات حسابداري مديريت براي دو منظور اصلي "تسهيل تصميم گيري" و " اثر بر تصميم گيري" فراهم مي آيد. چون در مقام مقايسه با حسابداري مالي، حسابداري مديريت رشته اي جديد در حسابداري است و با توجه به اختلافاتي که بين موسسات اقتصادي وجود دارد، بايد خود را با ويژگي ها و نيازمنديهاي سازمان مربوطه تطبيق دهد.  

نظر به اينکه دو عامل اصلي تغييرات تکنولوژي و رقابتهاي جهاني بر عملکرد سازمانهاي امروزي اثري فوق العاده دارد و چنانچه سازماني خود را با اين دو عامل هماهنگ و همراه نکند در بلندمدت از رقبا عقب خواهد ماند، توجه اي ويژه به مديريت هزينه جهت افزايش سودآوري و باقي ماندن در صحنه رقابت ضروري بنظر مي رسد. به اين جهت براي اينکه سازمان ها در چنين محيط هاي پويايي فعاليت نمايند به سيستم حسابداري مديريت نيازي مبرم داشته و درک مفاهيم آن نيز مستلزم شناخت سازمان و نيروهاي موثر آن است.

   اهداف حسابداري مديريت

1-     تامين اطلاعات موردنياز مديران براي تصميم گيري و برنامه ريزي.

2-     کمک به مديران در رهبري و کنترل فعاليتهاي عملياتي.

3-     انگيزش مديران و کارکنان براي فعاليت در راستاي اهداف سازمان.

4-     سنجش و ارزيابي عملکرد واحدهاي تابعه

اطلاعات حسابداري مديريت غالباً از طريق وظيفه جلب توجه مي کند براي مثال فرض کنيد که هزينه هاي ثابت و متغير ارائه خدمات به صورت دستي به نحوي چشمگير بيش از مبلغ بودجه باشد، به عبارتي ديگر  انجام خدمات از اين طريق مقرون به صرفه نبوده و مي بايست راههايي جديد جستجو شود. اطلاعات حسابداري مديريت به مديران کمک مي کند که ساختار تصميم را تعيين کنند، به اين ترتيب هزينه هاي ارائه خدمات از دو طريق "دستي" و "رايانه اي" محاسبه و جهت اخذ تصميم در اختيار مديريت قرار داده مي شود. اين شاخه از حسابداري از يک سو گذشته نگر و از طرف ديگر آينده نگر است، اينکه محصولات و خدمات به چه هزينه اي به بازار عرضه شوند تا ضمن رقابت با رقبا، سودي معقول نيز براي موسسه کسب گردد نشان از آينده نگري اين سيستم مي باشد.  

با توجه به اينکه بخش هاي خدماتي در اقتصاد فعلي کشور در حال رشد و گسترشي سريع است، به موازات آن تکنيکهاي حسابداري مديريت نيز بايد با توجه به نيازهاي اطلاعاتي واحدهاي فعال در اين بخش مورد ارزيابي مجدد قرار گرفته و با اين نيازها هماهنگ شوند. تفاوت اساسي بين موسسات خدماتي و توليدي آن است که اغلب خدمات همزمان با توليد به مصرف مي رسند، به بيان ديگر نمي توان خدمات را همانند کالاها در انبار نگهداري کرد، اما بسياري از تکنيکهايي که براي اندازه گيري بهاي تمام شده و سنجش عملکرد واحدهاي توليدي ابداع شده، در بخش خدمات نيز با موفقيت بکار گرفته شده است، پس در راه توسعه روشهاي حسابداري مديريت، همواره بايد نيازمنديهاي واحدهاي مختلف بخشهاي خدماتي نيز مد نظر قرار گيرد.     

سيستم هاي اطلاعاتي حسابداري و ارتباط آن با مديريت هزينه 

امروزه با ايجاد تحول در سيستم‌هاي توليد و خدمات، مديريت با پيچيدگي و تغييراتي شديد روبرو شده بنحوي که به تنهايي نمي‌تواند نسبت به محيط خود در سازمان شناختي كافي داشته باشد. به همين دليل ضرورت پيدا كرد كه سيستمي بوجود آيد كه مديريت را در امر  شناسائي مشكل، تعيين اهداف، شناسايي دقيق مسئله، تعريف راه حلهاي ممكن، ارزيابي اين راه حلها، انتخاب يك راه حل بهينه، اجرا، كنترل و ارزيابي آن كمك كند. نقش حسابداري مديريت عبارت از تهيه و ارايه اطلاعات مرتبط و سودمند براي كمك به مديريت در برنامه‌ريزي فعاليتها، اعمال كنترل مديريت و تصميم گيري عقلائي در جهت تحقق اهداف سازمان است. البته صرف ارايه اطلاعات نمي‌تواند مديريت را در انجام وظايف خود ياري كند بلكه اطلاعات ارايه شده بايد داراي ويژگيهايي باشد كه مديريت از آن در فرآيند تصميم‌گيري استفاده کند. بنابراين سيستم اطلاعاتي حسابداري مديريت با هدف كمك به مديران در امر تصميم‌گيري بوجود آمد و همگام با گسترش و پيچيده شدن سيستم توليد، و ارائه خدمات، رشد و گسترش پيدا كرده است . بديهي است تلفيق سيستم اطلاعاتي حسابداري با اهداف و روشهاي مديريت هزينه، روندي فزاينده در جهت کاهش هزينه ها و کمک به افزايش سودآوري را در پي خواهد داشت.

نتيجه گيري:

هم اکنون بسياري از افراد و موسساتي که ارتباطي تنگاتنگ با مشتريان داشته و خواستار کسب سودي بيشتر مي باشند به اين نتيجه رسيده اند که کاهش هزينه هاي توليد و ارائه خدمات، رابطه اي مستقيم با افزايش سودآوري دارد. يکي از راههاي کاهش هزينه هاي فوق، گذر از سيستم حسابداري سنتي به سوي حسابداري مدرن است، آنجايي که حسابداران به عنوان متخصصين ارزش افزوده، خط دهنده اصلي سياست هاي مالي بوده و از روشهايي چون حسابداري مديريت و مديريت نمودن هزينه ها، مي توانند سهمي اساسي در افزايش سودآوري داشته باشند. از طرف ديگر امروزه مفهوم بازار محدود به يک منطقه خاص نبوده و جهاني محسوب مي شود. رقابت شديد در سطح بين المللي، اغلب موسسات توليدي و خدماتي از جمله شرکتها، بانکها و.... را وادار مي سازد که محصولات و خدمات خود را با کيفيت عالي و کمترين بهاي تمام شده به بازار عرضه کنند. علاوه بر اين الزاماتي جديد همانند موافقتنامه "سازمان تجارت جهاني"[4]      مي تواند دليلي محکم جهت استفاده از روشهاي مديريت هزينه باشد.

منابع و مآخذ :

1-   شباهنگ، رضا. حسابداري مديريت. 1378. انتشارات سازمان حسابرسي.

2- عالى ور عزيز و رضا شباهنگ- حسابدار صنعتى (برنامه ريزى و كنترل1370. سازمان حسابرسى- جلد سوم

3- رئيسي، ابراهيم. مديريت هزينه. ماهنامه علمي آموزشي تدبير. شماره 136، شهريور ماه 1382

4- Cooper,Robin and Robert Sokaplan- Cost Management- Avilable in www.thomson.com/estore/detail. Financial Reporting & Management. 


[1]. Accounting System

 Cost Management  System  .[2]

[3]. Activity Based Costing

[4]. Would Trade Organization

 

 
  لینک

 

ليست وبلاگ هاي فارسي
قالب هاي وبلاگ

mohamad  roshan




نویسندگان وبلاگ
mohamad roshan





آمار وبلاگ
خروجی وبلاگ
  RSS 2.0